Ceza dosyalarında bir kişinin olay saatinde olay yerinde bulunduğu sonucuna çoğu zaman HTS kayıtları ve baz istasyonu bilgilerinden ulaşılır. Oysa HTS kaydı, telefonun belirli bir anda hangi baz istasyonu hücresine bağlandığını gösterir; kişinin bulunduğu adresi değil, o hücrenin kapsadığı ve şehir içinde birkaç yüz metreden kırsalda kilometrelere kadar genişleyebilen bir alanı işaret eder. HTS analizi, kayıtlardan çıkarılan konum ve iletişim sonuçlarının bu teknik sınırlar içinde ne ölçüde desteklendiğini değerlendirir.
Hangi durumlarda HTS analizi gerekir?
- Kasten öldürme, yaralama, yağma ve hırsızlık dosyalarında sanığın olay yerinde bulunduğu sonucu baz kayıtlarına dayandırıldığında
- Uyuşturucu ticareti ve örgüt soruşturmalarında kişiler arasındaki irtibat iletişim sıklığıyla açıklandığında
- Tehdit, şantaj, ısrarlı takip ve aile içi şiddet dosyalarında arama ve mesaj trafiğinin ispatı gerektiğinde
- Telefon ve bankacılık dolandırıcılığında hat, cihaz ve kişi arasındaki ilişkinin kurulması gerektiğinde
- Aynı hattın farklı cihazlarda ya da aynı cihazın farklı hatlarla kullanıldığı ileri sürüldüğünde
- Kayıp kişi, kaçırılma ve şüpheli ölüm olaylarında olay öncesi ve sonrası hareketliliğin değerlendirilmesinde
- Yasa dışı bahis ve siber suç dosyalarında veri oturumu kayıtlarının yorumlanmasında
HTS kayıtlarında neye bakılır?
Değerlendirme, ham kayıtların doğru okunmasıyla başlar. Operatörlerin kayıt biçimleri, saat bilgileri ve hücre tanımları farklı olabilir; birden fazla operatöre ait kayıtlar birleştirilirken yapılan küçük bir hata zaman çizelgesini tümüyle değiştirebilir. İncelenen başlıca unsurlar şunlardır:
- Ham HTS verisi ile rapordaki tablo ve haritaların birbirini tutması; eksik veya mükerrer kayıtlar
- Baz istasyonunun konumu, sektör yönü (azimut), kullanılan teknoloji (2G, 3G, 4G, 5G) ve bölgedeki baz istasyonu yoğunluğu
- Hücre kapsama alanının yalnızca olay yerini mi, yoksa kişinin bildirdiği adres veya güzergâhı da mı kapsadığı
- Kayıt aralıkları: konum bilgisi yalnızca arama, mesaj veya veri oturumu sırasında oluşur; iki kayıt arasındaki süre için konum çıkarılamaz
- Baz istasyonu değişimleri (handover), şebeke yükü, bina içi kullanım ve arazi yapısının bağlanılan hücreye etkisi; telefonun her zaman en yakın baza bağlanmadığı
- IMEI ve IMSI eşleşmeleri; SIM kart veya cihaz değişiklikleri, çift SIM kullanımı ve hattın fiilen kimin kullanımında olduğuna dair diğer deliller
- Birden fazla telefonun birlikte hareket ettiği ya da ortak baz kullandığı iddiasının zaman ve coğrafya bakımından dayanağı
- HTS bulgularının kamera kayıtları, GPS verileri, tanık anlatımları ve olay saatiyle karşılaştırılması
HTS ve baz istasyonu kayıtları tek başına kesin konum göstermez. Bu nedenle konum değerlendirmesi kesin bir nokta olarak değil, kapsama alanı ve olasılık olarak ifade edilir; rapordaki haritalar da bu alanı gerçekçi biçimde gösterecek şekilde hazırlanır.
Sizden istenen belgeler
- HTS kayıtları; mümkünse operatörden gelen elektronik ham hâliyle
- Baz istasyonlarının adres, koordinat ve sektör bilgileri
- Dosyadaki HTS analiz raporu ve ekleri
- Olay yeri, olay saati ve kişinin bildirdiği adres ve güzergâh bilgileri
- Varsa kamera kayıtları, cihaz inceleme raporları ve ifade tutanakları
Rapor ve hukuki süreç
Rapor; kayıtlardan oluşturulan zaman çizelgesini, iletişim ağı şemasını ve konum değerlendirmesini görselleriyle sunar. Her sonucun hangi kayda dayandığı ve hangi sınırlar içinde geçerli olduğu açıkça belirtilir. Uzman görüşü ceza dosyalarında CMK 67/6, hukuk dosyalarında HMK 293 kapsamında sunulabilir. Dosyadaki HTS raporunda kapsama alanı yerine tek bir adres üzerinden yapılmış yorumlar varsa, bu yorumların teknik denetimi de raporun konusudur.
Cihaz içeriği de inceleme konusuysa adli bilişim incelemesi, iletişimin denetlenmesi kayıtlarının yazılı dökümü gerekiyorsa ses ve görüntü kayıtlarının deşifresi birlikte yürütülebilir. Kayıtlarınızı ön değerlendirme için iletebilirsiniz.