Bir senet, sözleşme, vasiyetname, tebligat, kimlik belgesi ya da bilgisayardan alınmış bir çıktı, davanın tamamını üzerinde taşıyabilir. Adli belge inceleme, bu belgelerin gerçek olup olmadığını, üzerindeki imza ve yazıların kime ait olduğunu, belgenin düzenlendikten sonra değiştirilip değiştirilmediğini ve iddia edilen tarihle maddi özelliklerinin uyumlu olup olmadığını bilimsel yöntemlerle değerlendirir. İnceleme; mahkeme ve savcılık dosyalarında, icra takiplerinde, avukatların ve kurumların talebiyle hazırlanan uzman görüşlerinde kullanılır.
Çalışmalar, belgeye zarar vermeyen yöntemlerden başlar: çıplak göz ve büyüteç gözlemi, mikroskop, yatık ve geçirgen ışık, ultraviyole ve kızılötesi görüntüleme, spektral karşılaştırma ve kalem baskısı izlerinin görünür hâle getirilmesi. Kimyasal analiz gibi belgeye dokunan yöntemler ancak bunlar tükendikten sonra ve gerekli izinle gündeme gelir. Dijital belgelerde ise dosyanın üst verisi, yapısı ve bütünlüğü incelenir. Her bulgu görsel kayıtla belgelenir; sonuç, verinin izin verdiği ölçüde ve kademeli bir kanaat diliyle yazılır.
Bu alanda hangi sorulara cevap aranır?
- Senet, çek, sözleşme veya vekâletnamedeki imza gerçekten o kişinin eli ürünü mü?
- El yazılı vasiyetname, anonim mektup veya tehdit notu kimin elinden çıkmış?
- Tutar, tarih veya metin sonradan değiştirilmiş, silinmiş ya da eklenmiş mi?
- İmza boş kâğıda mı atılmış; metin imzadan sonra mı yazılmış?
- Belgedeki yazılar aynı kalemle ve aynı dönemde mi yazılmış; kâğıt iddia edilen tarihte var olabilir mi?
- PDF, e-posta veya ekran görüntüsü üzerinde değişiklik yapılmış mı; elektronik imza ve zaman damgası geçerli mi?
- Banknot, kimlik, pasaport veya diploma gerçek örnekle aynı güvenlik unsurlarını taşıyor mu?
- Dosyadaki bilirkişi raporu, sorulan soruyu yeterli materyal ve doğru yöntemle cevaplamış mı?
Nasıl başlarız?
Belgenin aslı mümkünse korunarak saklanmalı; üzerine not alınmamalı, zımbası sökülmemeli, bant yapıştırılmamalıdır. Önce belgenin net bir kopyasını ve dosyadaki ilgili ara kararı ya da raporu iletmeniz yeterlidir. Kısa bir ön değerlendirmeyle sorunun teknik olarak cevaplanıp cevaplanamayacağı, hangi mukayese materyaline ihtiyaç olduğu ve sürecin nasıl ilerleyeceği size açıkça bildirilir. Dosyanızı ön değerlendirme için gönderebilir, mevcut bir rapora karşı görüş için bilirkişi raporuna karşı uzman görüşü sayfasına bakabilirsiniz.