Teslim aldığınız dairede çatlak, rutubet ya da projeye uymayan imalatlar görüyorsanız, müteahhit işi zamanında bitirmediyse veya hakediş bedelinde anlaşamıyorsanız, uyuşmazlık önce teknik bir soruya bağlanır: yapılan iş projeye, sözleşmeye ve yönetmeliklere uygun mu; değilse eksiklik neden kaynaklanıyor ve bedeli ne kadar? İnşaat mühendisliği bilirkişi incelemesi; kat karşılığı inşaat, eser sözleşmesi, ayıplı yapı ve yapı hasarı dosyalarında bu sorulara proje, keşif ve hesap üzerinden gerekçeli cevap arar.
Hangi durumlarda inşaat bilirkişisi incelemesi gerekir?
- Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde eksik veya projeye aykırı imalat, geç teslim ya da bağımsız bölümlerin paylaşımı tartışıldığında
- Eser sözleşmesinde iş bedeli, iş artışı, yarım bırakılan ya da ayıplı iş nedeniyle müteahhit ile iş sahibi karşı karşıya geldiğinde
- Yapıda çatlak, oturma, sızıntı, rutubet veya taşıyıcı sistemde kusur ortaya çıktığında
- Müteahhit, proje müellifi ve yapı denetim kuruluşunun teknik sorumlulukları ile aralarındaki kusur dağılımı sorulduğunda
- Deprem sonrası hasar gören ya da yıkılan bir yapıda hasarın nedeni, beton ve donatı kalitesi ile projeye uygunluk araştırıldığında
- Bina, istinat duvarı, iskele veya kalıp sisteminde çökme yaşandığında ya da şantiyede iş kazası meydana geldiğinde
- Kaçak yapı, ruhsata aykırılık, imar planına uygunluk veya yapı kayıt belgesi konularında teknik tespit gerektiğinde
- Zemin oturması, şev kayması, heyelan ya da temel sorunlarının yapıya veya komşu parsele etkisi tartışıldığında; ısı, su ve ses yalıtımı hatalı uygulandığında
İnşaat mühendisliği incelemesinde neye bakılır?
İnceleme dosyadaki belgelerle başlar, gerektiğinde yerinde keşifle devam eder. Onaylı proje ile sahadaki imalat karşılaştırılır; sözleşmede taahhüt edilen malzeme ve işçilik kalitesi yapının fiilî durumuyla eşleştirilir. Hasar dosyalarında amaç yalnızca hasarı tarif etmek değil, nedenini zincir hâlinde açıklamaktır: sorun tasarımdan mı, uygulamadan mı, malzemeden mi, zeminden mi, yoksa bakımsızlıktan mı kaynaklanıyor?
- Mimari, statik ve tesisat projeleri; ruhsat, iskân ve yapı denetim kayıtları
- Taşıyıcı sistemin projeye ve yürürlükteki deprem yönetmeliğine uygunluğu; kolon, kiriş, perde ve temel detayları
- Beton dayanımı ve donatı durumu; gerektiğinde karot alma ve donatı tespiti gibi testler yapılır veya yaptırılır, dosyadaki laboratuvar raporları bu yönden değerlendirilir
- Zemin etüt raporu, temel sistemi ve drenaj çözümleri
- Yalıtım detayları ile rutubet ve sızıntının gerçek kaynağı
- Metraj, keşif ve birim fiyatlar üzerinden eksik ve ayıplı işin bedeli; iş artışı, iş eksilişi, hakediş ve fiyat farkı hesapları
- Şantiye iş kazalarında iskele, kalıp, düşmeye karşı önlemler ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki yükümlülükler
- Fotoğraf, video ve saha ölçümleriyle kayda alınan tespitler
Kat karşılığı inşaat bilirkişisi incelemesinde ayrıca bağımsız bölümlerin sözleşmedeki nitelikte teslim edilip edilmediği, gecikmenin süresi ve yapının dava tarihindeki fiziksel tamamlanma oranı ayrı ayrı ortaya konur. Böylece mahkeme, teknik tablo ile tarafların iddialarını aynı zemin üzerinde karşılaştırabilir.
Sizden istenen belgeler
- Kat karşılığı veya eser sözleşmesi, ekleri, teknik şartname ve varsa ek protokoller
- Onaylı projeler; ruhsat, iskân ve yapı kullanma izin belgeleri
- Yapı denetim raporları, hakedişler, faturalar, iş programı ve şantiye defteri
- Zemin etüdü ve varsa malzeme test sonuçları
- Hasarın veya eksikliğin fotoğraf ve videoları, taraflar arasındaki yazışmalar ve ihtarnameler
- Dosyada daha önce alınmış tespit veya bilirkişi raporları
Belgelerin tamamı henüz hazır değilse elinizdekilerle başlanır. Sonucu etkileyecek eksik belgeler ön değerlendirmede ayrıca belirtilir.
Rapor ve hukuki süreç
Raporda dayanılan belgeler, keşif tespitleri, uygulanan yöntem, hesap ayrıntıları ve varılan sonuç görsellerle birlikte gerekçeli olarak açıklanır. Eksik ve ayıplı iş bedelleri kalem kalem gösterildiğinden mahkeme ve taraflar her rakamın nereden geldiğini izleyebilir. Hazırlanan uzman görüşü hukuk davalarında HMK 293, yapı çökmesi veya şantiye iş kazası gibi ceza dosyalarında CMK 67/6 kapsamında dosyaya sunulabilir. Mahkemenin görevlendirdiği bilirkişinin raporunda eksik keşif, hatalı metraj ya da gerekçesiz kusur dağılımı bulunuyorsa, raporun tebliğinden itibaren iki haftalık itiraz süresi içinde teknik itirazlarınızı destekleyen bir uzman görüşü hazırlanabilir.
Uyuşmazlıkta taşınmazın değeri, kira veya kullanım bedeli de tartışılıyorsa gayrimenkul değerleme incelemesi birlikte yürütülebilir. Dosyanızdaki rapora karşı çıkmayı düşünüyorsanız bilirkişi raporuna itiraz sayfasına göz atabilir, belgelerinizi ön değerlendirme için iletebilirsiniz.