Kasten öldürme, şüpheli ölüm veya ağır yaralama dosyalarında olayın nasıl gerçekleştiği sorusu, çoğu zaman tanık anlatımlarından çok olay yerinden toplanan izlerle cevaplanır. Bu izler genellikle olay yeri inceleme ekiplerince toplanır, kriminal laboratuvarlarda ve Adli Tıp birimlerinde analiz edilir; dosyaya ise tutanak, kroki, fotoğraf albümü ve rapor olarak girer. Olay yeri incelemesi ve rekonstrüksiyon değerlendirmesi, bu belgelerin bilimsel yönden doğru okunup okunmadığını, birbirleriyle ve anlatımlarla uyumlu olup olmadığını ortaya koyar.
Hangi dosyalarda olay yeri incelemesi değerlendirmesi gerekir?
- Kasten öldürme, taksirle ölüme neden olma ve orijini (cinayet, intihar, kaza) tartışmalı ölüm olayları
- Kesici-delici aletle, darpla veya ateşli silahla gerçekleşen yaralama olayları
- Atış mesafesi, atış yönü ve atış sayısının tartışıldığı silahlı olaylar
- Ev içinde yaşanan ölüm, yaralama ve aile içi şiddet olayları; meşru müdafaa iddiaları
- Konut ve iş yerinden hırsızlık, yağma ve mala zarar verme; giriş yönteminin ve kilit hasarının değerlendirilmesi
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda biyolojik delil, DNA ve temas izi raporları
- Olayın tanık ve sanık anlatımlarına göre yeniden kurgulanması (rekonstrüksiyon) gereken dosyalar
Olay yeri bulgularında neye bakılır?
Değerlendirme, dosyadaki her belgenin önce tek tek, sonra birlikte okunmasına dayanır. İlk soru, delilin olay yerinde nasıl bulunduğu ve laboratuvara hangi yoldan ulaştığıdır. İkinci soru ise analiz sonucunun hangi yoruma elverişli olduğudur. Bu çerçevede şu unsurlar incelenir:
- Olay yerinin ne zaman ve kimlerce korunduğu, olay yerine giriş çıkışlar, fotoğraflama ve ölçüm düzeni
- Delillerin paketlenmesi, etiketlenmesi, mühürlenmesi ve teslim tesellüm kayıtları; muhafaza zincirinde kopukluk olup olmadığı
- Yaraların konumu, yönü ve sayısı ile olay anlatımlarının karşılaştırılması
- Kovan ve çekirdeklerin bulunduğu yerler, atış artığı bulguları ve giysi üzerindeki atış izleri; atış mesafesi ve yönüne ilişkin sonucun dayanağı
- Kan izi örüntüleri: damla biçimleri, sıçrama ve akma izleri, silme ve transfer izleri; bunların olay sırasındaki konum ve hareketlerle ilişkisi
- Ayak izi, lastik izi, alet izi, lif, cam ve boya transferleri gibi iz delilleri
- DNA raporlarında numunenin nereden ve nasıl alındığı, karışık profillerin yorumu, ikincil transfer ve kontaminasyon olasılığı
- Kamera kayıtları, iletişim kayıtları ve tanık anlatımlarıyla kurulan zaman çizelgesinin fiziksel bulgularla uyumu
Atış artığı veya biyolojik iz gibi bulgular, tek başına değerlendirildiğinde yanıltıcı olabilir. Örneğin elde atış artığı bulunması temasla da açıklanabilir; bulunmaması ise el yıkama veya geçen süre nedeniyle olabilir. Bu tür sınırlar raporda açıkça belirtilir.
Rekonstrüksiyonda amaç, olayı tek bir kurguya zorlamak değildir. Anlatılan her senaryonun fiziksel bulgularla bağdaşıp bağdaşmadığı ayrı ayrı gösterilir. Bulgular birden fazla açıklamaya elverişliyse bu durum yazılır ve hangi ek incelemenin soruyu netleştirebileceği gerekçesiyle belirtilir.
Sizden istenen belgeler
- Olay yeri inceleme raporu, kroki, ölçümler ve fotoğraf albümünün tamamı (mümkünse yüksek çözünürlüklü dijital kopyalar)
- Otopsi raporu, ölü muayene tutanağı ve adli tıp raporları
- Balistik, atış artığı, biyolojik inceleme (DNA) ve parmak izi raporları
- Teslim tesellüm tutanakları ve emanet kayıtları
- İfade ve keşif tutanakları, varsa kamera kayıtları
- İddianame veya soruşturmanın geldiği aşamayı gösteren son belgeler
Dosyanın tamamı henüz elinizde değilse mevcut belgeler üzerinden ön değerlendirme yapılır ve hangi belgelerin eksik olduğu size bildirilir.
Rapor ve hukuki süreç
Hazırlanan uzman görüşü; incelenen belgeleri, uygulanan değerlendirme yöntemini, tespit edilen tutarlılık ve çelişkileri, bulguların hangi senaryolarla bağdaştığını ve gerekli görülen ek incelemeleri gerekçeleriyle açıklar. Rapor ceza dosyalarında CMK 67/6 uyarınca soruşturma ve kovuşturma aşamasında, olaydan doğan tazminat ve sigorta davalarında ise HMK 293 kapsamında dosyaya sunulabilir. Dosyada mahkemece alınmış bir bilirkişi raporu veya kriminal rapor varsa, bu raporun yöntem ve gerekçe yönünden denetimi için de kullanılabilir. Değerlendirme, talep eden tarafın beklentisine göre değil, dosyadaki bulgulara göre yazılır.
Dosyada parmak izi bulguları varsa parmak izi incelemesi, olay anına ait kayıtlar varsa adli görüntü ve ses incelemesi birlikte yürütülebilir. Dosyanızı ön değerlendirme için iletebilirsiniz.