Dava dosyalarında karşılaşılan teknik sorular, yani bir imzanın kime ait olduğu, bir kazada kimin kusurlu olduğu veya bir tazminatın nasıl hesaplanacağı, hukuki bilgiyle cevaplanamaz. Mahkeme bu sorular için bilirkişiye başvurur. Taraflar ise kendi teknik değerlendirmelerini dosyaya sunmak için uzman görüşünden yararlanır.
Uzman görüşü nedir?
Uzman görüşü (bilimsel mütalaa), taraflardan birinin dava konusu teknik bir mesele hakkında alanında uzman bir kişiden aldığı ve dosyaya sunduğu gerekçeli rapordur. Hukuk davalarında HMK 293, ceza yargılamasında CMK 67/6 tarafların uzman görüşü alabileceğini açıkça düzenler.
Bilirkişi raporundan farkı nedir?
Bilirkişi mahkeme tarafından atanır, yemin eder ve mahkemenin sorduğu sorulara cevap verir. Uzman ise taraflardan birinin talebiyle çalışır. Bu nedenle uzman görüşü bilirkişi raporunun yerine geçmez; mahkeme bu raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.
Bununla birlikte uzman görüşü, mahkeme önünde önemli bir işlev görür: Bilirkişi raporundaki eksiklik ve hataları teknik olarak gösterir, mahkemenin bilirkişiye yöneltmesi gereken soruları belirginleştirir ve iki teknik görüş arasındaki çelişkinin giderilmesini gerektirir.
Hangi aşamada sunulabilir?
- Dava açılmadan önce: Talebin teknik dayanağını görmek, talep edilecek miktarı belirlemek veya davanın açılıp açılmaması kararını vermek için.
- Bilirkişi incelemesinden önce: Mahkemenin bilirkişiye doğru soruları sormasını sağlamak için.
- Bilirkişi raporundan sonra: Rapora itiraz ederken itirazın teknik gerekçesini oluşturmak için.
- Ceza dosyalarında: Soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında; savunma, katılan veya müşteki tarafından.
İyi bir uzman görüşü raporunda neler bulunur?
- İncelenen materyalin açık listesi ve inceleme koşulları,
- Kullanılan yöntem ve araçlar,
- Her tespitin görsel veya hesap tablosuyla gösterilmesi,
- Bulgulardan çıkan, gerekçeli ve açık bir sonuç,
- Raporu hazırlayan uzmanın bu alandaki yetkinliğine ilişkin bilgi.
Raporun değeri, sonucunun kimin lehine olduğundan değil, gerekçesinin ne kadar denetlenebilir olduğundan gelir. Mahkeme ve karşı taraf, her tespiti raporda gösterilen veriler üzerinden kendisi kontrol edebilmelidir.
Uzman duruşmada dinlenebilir mi?
Evet. Mahkeme gerek görürse, uzman görüşünü hazırlayan kişiyi duruşmada dinleyebilir ve ona sorular yöneltebilir. Taraflar da uzmanın dinlenmesini talep edebilir.
ForensLab’ın hangi alanlarda uzman görüşü hazırladığını çalışma alanları sayfasında bulabilirsiniz.