Aldığınız akaryakıtın aracınızın motorunu arızalandırdığını, bir kozmetik ürünün etikette yazan bileşimi taşımadığını, tedarikçinin gönderdiği hammadde partisi yüzünden üretiminizin bozulduğunu ya da bir tesisin atık suyunun çevreye zarar verdiğini düşünüyorsanız, uyuşmazlığın cevabı ürünün ve prosesin kimyasında aranır. Kimya mühendisi bilirkişi incelemesi; ürünün bileşimini, standartlara ve mevzuata uygunluğunu ve ileri sürülen zararla bağlantısını analiz sonuçları ile üretim kayıtları üzerinden değerlendirir.
Hangi durumlarda kimya mühendisi bilirkişisine başvurulur?
- Akaryakıtta tağşiş, kalitesiz ya da sahte yakıt iddiaları; istasyon ve depolama süreçlerindeki uygunsuzluklar
- Üretimde reaksiyon hatası, proses sapması, verim kaybı veya kusurlu parti nedeniyle doğan ticari uyuşmazlıklar
- Atık su deşarjı, toprak kirliliği, tehlikeli kimyasal sızıntısı ve tehlikeli atık yönetimiyle ilgili soruşturma ve tazminat dosyaları
- Kozmetik ürünlerde içerik uygunluğu, etiket bilgilerinin doğruluğu ve üretim koşulları tartışıldığında
- İlaç üretiminde etkin madde oranı, kontaminasyon ve İyi Üretim Uygulamaları (GMP) uygunluğu sorgulandığında
- Gıdada katkı maddesi, bozulma, hijyen ihlali veya taklit-tağşiş iddiası bulunduğunda
- Tekstilde renk haslığı, boya ve apre uygunluğu; ambalajda dayanıklılık ve ambalajdan ürüne madde geçişi tartışıldığında
- Beton katkısı, epoksi, kimyasal yalıtım malzemesi gibi yapı kimyasalları; madeni yağ, yüzey işlem ve kaplama hataları; su arıtma tesislerinin performansı
İncelemede neye bakılır?
Kimyasal bir uyuşmazlıkta analiz sonucu, numunenin nasıl alındığı kadar güvenilirdir. Bu nedenle inceleme laboratuvar sonucundan önce numunenin kendisine bakar: ne zaman, kim tarafından, hangi kaptan ve hangi koşullarda alındı, mühürlendi mi, şahit numune ayrıldı mı, saklama koşulları ürünün bozulmasına yol açmış olabilir mi? Ardından analiz yöntemi ve sonucu ilgili standart ve mevzuat sınırlarıyla karşılaştırılır.
- Numune alma tutanağı, mühür ve teslim zinciri, şahit numunenin varlığı ve saklama koşulları
- Uygulanan analiz yönteminin ürüne ve aranan parametreye uygunluğu; gerektiğinde spektroskopik ve kromatografik analizler yapılır veya yaptırılır, dosyadaki analiz raporları bu yönden değerlendirilir
- Sonuçların ilgili ISO, EN, ASTM ve TS standartları ile ürüne özgü mevzuattaki sınır değerlerle karşılaştırılması
- Üretim ve parti kayıtları, reçete ve formülasyon, proses parametreleri ve kalite kontrol verileri
- Teknik şartname, ürün spesifikasyonu ve sözleşmedeki kalite taahhütleri
- Güvenlik bilgi formları, tehlikeli maddelerin depolanma ve taşınma koşulları
- Çevre dosyalarında deşarj ve emisyon ölçümleri, izin belgeleri, kirliliğin kaynağı ile yayılım yolu arasındaki bağlantı
- Saha gözlemleri, fotoğraf ve videolar; gerektiğinde mühendislik hesapları ve risk değerlendirmesi
Sorun bir kişinin maruziyeti veya biyolojik numunedeki bir madde ise değerlendirme adli kimya ve toksikoloji kapsamında yürütülür. Kimyasal bir olay yangın veya patlamayla sonuçlandıysa yangın ve patlama incelemesi birlikte ele alınabilir.
Sizden istenen belgeler
- Numune alma ve muhafaza tutanakları, varsa mühürlü şahit numune
- Resmî veya özel laboratuvar analiz raporları ve analiz sertifikaları
- Ürün spesifikasyonu, teknik veri formu, güvenlik bilgi formu ve etiket örnekleri
- Üretim, parti ve kalite kontrol kayıtları; tedarik sözleşmesi, fatura ve irsaliyeler
- Çevre izinleri, deşarj ölçüm raporları ve denetim tutanakları
- Zararı gösteren fotoğraf, video, servis veya ekspertiz raporları
Rapor ve hukuki süreç
Raporda numunenin geçmişi, analiz yöntemi, elde edilen değerler, karşılaştırıldıkları sınırlar ve bu değerlerin ileri sürülen zararla teknik bağlantısı gerekçeli olarak açıklanır. Ticari ve tüketici uyuşmazlıklarında hazırlanan uzman görüşü HMK 293, çevre kirliliği, akaryakıt veya gıda kaynaklı ceza dosyalarında CMK 67/6 kapsamında dosyaya sunulabilir. Mahkeme bilirkişisinin raporu yalnızca analiz sonucunu aktarıp numune zincirini, yöntem uygunluğunu veya sınır değerlerin dayanağını tartışmamışsa, bu eksikler teknik gerekçeleriyle gösterilebilir.
Uyuşmazlık sözleşmeye aykırı teslim ve ticari zarar boyutunu da taşıyorsa ticaret hukuku incelemeleri ile birlikte çalışılabilir. Belgelerinizi ön değerlendirme için iletebilirsiniz.