Olay yerinde bulunan bir parmak izi, kişiyi olayla ilişkilendiren en güçlü maddi delillerden biri olarak görülür. Ancak izin hangi yüzeyden ve nasıl geliştirildiği, ne kadarının karşılaştırmaya elverişli olduğu ve karşılaştırmanın nasıl yapıldığı raporda gösterilmediği sürece sonucun gücü tartışmalıdır. Parmak izi incelemesi, dosyadaki kriminal raporu ve iz görüntülerini bu yönlerden değerlendirir; iz görüntüleri dosyada bulunuyorsa karşılaştırmanın kendisini de yeniden ele alır.
Hangi durumlarda parmak izi incelemesi gerekir?
- Hırsızlık ve yağma dosyalarında kapı, pencere, kasa veya eşya üzerinde bulunan izlere dayanılan suçlamalarda
- Uyuşturucu paketleri, poşet, şişe veya ambalaj üzerindeki izlerle kişi ilişkilendirildiğinde
- Silah, şarjör, mühimmat kutusu veya kesici alet üzerindeki iz bulgularının değerlendirilmesinde
- Araç hırsızlığında direksiyon, kapı ve ayna gibi araç yüzeylerinden alınan izlerde
- Çek, senet, sözleşme veya kimlik belgesi üzerindeki izlerin kimin temasını gösterdiği tartışıldığında
- Kısmi, silik veya üst üste binmiş izlere dayanılarak kimliklendirme yapıldığında
- Avuç izi, el izi veya parmak boğumu izi karşılaştırmalarında
Parmak izi raporunda neye bakılır?
Parmak izi karşılaştırması, uluslararası uygulamada ACE-V adı verilen dört aşamalı yöntemle yürütülür: iz önce kendi başına analiz edilir, ardından karşılaştırma örneğiyle karşılaştırılır, bulgular değerlendirilir ve sonuç başka bir uzman tarafından doğrulanır. Dosyadaki rapor bu aşamaların her biri yönünden incelenir:
- İzin bulunduğu yüzey, alındığı yerin fotoğrafla belgelenmesi ve iz liftinin etiket ve muhafaza zinciri
- Geliştirme yönteminin (toz, manyetik toz, siyanoakrilat, ninhidrin, DFO, fiziksel geliştirici ve benzeri) yüzey türüne uygunluğu; geliştirme sırasında izin bozulma ihtimali
- İzin kalitesi: karşılaştırmaya elverişli alanın büyüklüğü, distorsiyon, kayma ve üst üste binme
- Karşılaştırmada kullanılan karakteristik noktaların (çizgi sonu, çatallanma, nokta, ada) işaretlenip gösterilmesi; görülen farklılıkların nasıl açıklandığı
- Uyuşma sonucuna hangi ölçütle varıldığı; kısmi izlerde sonucun hangi güven düzeyinde ifade edilebileceği
- Otomatik tarama sisteminin verdiği aday listesi ile uzman karşılaştırmasının birbirinden ayrılması
- Bağımsız doğrulamanın yapılıp yapılmadığı ve bunun kayıt altına alınıp alınmadığı
Bir izin kime ait olduğu kadar, olayla ilgisi de önemlidir. İzin ne zaman bırakıldığı çoğu durumda belirlenemez; kişinin olay yeri veya eşya ile meşru bir teması varsa iz bu yönden ayrıca değerlendirilir. Bir yüzeyde iz bulunmaması da tek başına temas olmadığını göstermez; yüzey türü, eldiven kullanımı ve çevresel koşullar bu sonucu etkiler.
Sizden istenen belgeler
- Parmak izi inceleme ve karşılaştırma raporları
- Olay yeri inceleme raporu, izin alındığı yeri gösteren fotoğraflar ve kroki
- İz görüntüleri ve karşılaştırma çizelgeleri (mümkünse yüksek çözünürlüklü)
- Teslim tesellüm ve emanet kayıtları
- Kişinin olay yeri veya eşya ile meşru temasını açıklayabilecek bilgi ve belgeler
Rapor ve hukuki süreç
Uzman görüşü; incelenen iz ve raporları, ACE-V aşamalarına göre tespit edilen eksiklikleri ve sonucun hangi ölçüde desteklendiğini gerekçeli olarak açıklar. Gerekli görülürse izlerin yeniden incelenmesi veya karşılaştırmanın tekrarlanması talebinin teknik gerekçesi de raporda yer alır. Rapor ceza dosyalarında CMK 67/6 uyarınca soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında, belge üzerindeki izlerin tartışıldığı hukuk davalarında ise HMK 293 kapsamında sunulabilir.
Olay yerindeki diğer izlerle birlikte bütüncül bir değerlendirme için olay yeri incelemesi, aynı belgedeki imza da tartışılıyorsa imza ve el yazısı incelemesi sayfalarına bakabilirsiniz. Dosyanızı ön değerlendirme için iletebilirsiniz.