Bir ses kaydı veya video, mahkemede ancak içeriği doğru ve eksiksiz biçimde yazıya geçirildiğinde etkili şekilde tartışılabilir. Saatler süren bir kaydı defalarca dinlemek yerine zaman kodlu bir döküm üzerinden çalışmak, hem avukatın hem de mahkemenin işini kolaylaştırır. Ses ve görüntü kayıtlarının deşifresi; konuşmaların kim tarafından, hangi anda ve hangi sözlerle yapıldığını, anlaşılamayan bölümleri de açıkça işaretleyerek düzenli bir çözüm tutanağına dönüştürür.
Hangi kayıtların deşifresi yapılır?
- Telefon görüşmeleri, WhatsApp ses kayıtları ve sesli mesajlar
- Gizli ses kayıtları, toplantı ve görüşme kayıtları
- CMK 135 kapsamında iletişimin denetlenmesiyle elde edilen kayıtlar ve bunlara ilişkin resmî dökümlerin kayıtla karşılaştırılması
- Güvenlik kamerası, araç kamerası ve cep telefonu videolarındaki konuşmalar ve olay akışı
- Keşif, ifade, mülakat ve duruşma kayıtları
- İş kazası, olay anı ve sosyal medya videoları
- Basın açıklaması, konferans ve yayın kayıtları
Deşifre nasıl yapılır?
Deşifrede amaç, kayıtta söyleneni yorum katmadan aktarmaktır. Duyulmayan bir kelimeyi tahminle tamamlamak, cümlenin anlamını tümüyle değiştirebilir. Bu nedenle çalışma şu ilkelere göre yürütülür:
- İşe başlamadan önce kaydın orijinal dosyası kayıt altına alınır, özet değeri (hash) hesaplanır; süre ve biçim gibi teknik bilgiler tutanağa yazılır
- Gerekli durumlarda gürültü azaltma ve ses düzeyi dengeleme yapılır; bu işlemler orijinal dosyada değil çalışma kopyasında uygulanır ve tutanakta belirtilir
- Konuşmacılar birbirinden ayrılarak K1, K2 gibi kodlarla gösterilir; konuşmacının kimliği kayıttan açıkça anlaşılmıyorsa isim yazılmaz
- Her konuşma bölümü saat, dakika ve saniye olarak zaman koduyla verilir
- Anlaşılamayan, üst üste binen veya kısmen duyulan sözler açıkça işaretlenir; birden fazla okuma mümkünse bu belirtilir
- Duraklama, gülme, bağırma ve arka plan sesleri gibi anlamı etkileyen unsurlar köşeli parantez içinde not edilir
- Görüntü kayıtlarında konuşmalarla birlikte kişilerin hareketleri ve olayın akışı da zaman koduyla yazılır
- Yöresel ağız veya yabancı dil içeren bölümler ayrıca işaretlenir; tercüme gerekiyorsa bu durum tutanakta belirtilir
Dosyada resmî bir döküm bulunuyorsa bu döküm kayıtla satır satır karşılaştırılır. Eksik bırakılan, yanlış aktarılan veya bağlamından koparılan bölümler ayrı bir liste hâlinde, zaman kodlarıyla gösterilir. Tek bir kelimenin yanlış duyulması bile anlamı değiştirebileceğinden, tartışmalı bölümler için kaydın ilgili zaman aralığı ayrıca not edilir.
Sizden istenen materyal
- Kaydın orijinal dosyası veya kayıt cihazından alınmış kopyası
- Kaydın uzunluğu ve özellikle önem taşıyan bölümler hakkında bilgi
- Kayıtta konuşan kişilerin isimleri ve tanınmalarına yardımcı olacak bilgiler (yalnızca yardımcı bilgi olarak kullanılır)
- Varsa dosyadaki resmî döküm, iletişimin denetlenmesi tutanakları ve ilgili ifade tutanakları
Rapor ve hukuki süreç
Teslim edilen çözüm tutanağı; kaydın teknik bilgilerini, uygulanan yazım kurallarını ve zaman kodlu tam metni içerir ve mahkemeye sunulabilecek düzende hazırlanır. Tutanak, ceza dosyalarında CMK 67/6, hukuk dosyalarında HMK 293 kapsamında uzman görüşünün kendisi ya da eki olarak dosyaya sunulabilir. Deşifre metni kaydın yerine geçmez; kayıtla birlikte değerlendirilmesi gereken yardımcı bir belgedir ve bu husus tutanakta da belirtilir.
Kaydın montaj veya kesinti içerip içermediği de tartışılıyorsa adli görüntü ve ses incelemesi, iletişim trafiğinin de değerlendirilmesi gerekiyorsa HTS ve iletişim tespiti analizi birlikte yapılabilir. Kayıtlarınızı ön değerlendirme için iletebilirsiniz.